Kozica tatrzańska w Dolinie Pańszczycy - lipiec 2013

Kozica tatrzańska


Spośród przedstawicieli fauny, żywym symbolem Tatr jest kozica tatrzańska (łac. Rupicapra rupicapra tatrica; słow. kamzik). Wszak to właśnie kozica stała się godłem obu parków narodowych: polskiego Tatrzańskiego Parku Narodowego (TPN) i jego słowackiego odpowiednika (TANAP).

Kozice w Dolinie Jaworowej
Kozice w Dolinie Jaworowej – lipiec 2011

Kozice to typowe górskie zwierzęta. Zostały one dobrze przystosowane do życia w surowych, wysokogórskich warunkach. Na przykład w zimie posiadają grubsze futro, które pomaga im przetrwać niskie temperatury. Poza tym silnie rozwinięte mięśnie nóg oraz specjalna budowa racic pozwalają im na swobodne poruszanie się po trudnym skalnym terenie lub śniegu i lodzie. W dodatku są stosunkowo lekkie i zwinne (ciężar ok. 30 kg, długość ciała ok. 130 cm). Zazwyczaj przebywają w piętrach kosodrzewiny, hal i turni, przy czym szczególnie lubią półki skalne. Potrafią dochodzić do miejsc, które są ciężko osiągalne dla człowieka. Poza tym kozice tatrzańskie są roślinożerne. Żywią się rozmaitymi roślinami, np. ich przysmakiem jest omieg kozłowiec.

Te zwierzęta przeważnie są aktywne rano i wieczorem podczas okresu letniego oraz w okolicach południa w zimie. Zatem w okresie letnim unikają najcieplejszego momentu dnia (jeśli faktycznie trafi się ciepły dzień), zaś w zimie unikają nadmiernego wychłodzenia. Stąd też podczas ciepłych i słonecznych dni lubią znajdować sobie zacienione zakątki, zaś w czasie niskich temperatur wolą przebywać na południowych stokach. Kozice bywają raczej płochliwe i przeważnie trzymają się z dala od ludzi. Jednakże z czasem trochę przyzwyczaiły się do obecności turystów (zwłaszcza w okolicach szlaków turystycznych). Stąd też możliwe są nawet ciekawe, bezpośrednie spotkania z kozicami, np. na wąskim szlaku między kosodrzewinami. Ponadto na otwartym terenie kozice również nieraz przebywają w pobliżu szlaków i czasem nawet decydują się na przejście tuż obok turystów (pod warunkiem, że turyści zachowują się naturalnie i spokojnie). W razie ewentualnego spotkania niewątpliwie warto zachować cieszę i spokój, aby mieć okazję do obserwacji tych niezwykłych zwierząt. Generalnie kozice są towarzyskie i zazwyczaj żyją w stadach (kierdelach). Jedynie starsze capy wędrują samotnie…

Kozica tatrzańska w Dolinie Pańszczycy  - lipiec 2013
Kozica tatrzańska w Dolinie Pańszczycy – lipiec 2013

Kozice tatrzańskie w przeszłości zmagały się z wieloma zagrożeniami, stąd też stały się jednym z nadrzędnych celów ochrony przyrody. Populacja kozic szczególnie zagrożona była w okresie po II wojnie światowej, a także w drugiej połowie lat 90. XX wieku. Na szczęście ochrona przyrody przyniosła dobre skutki i w ostatnich latach pojawił się pozytywny trend, aż wreszcie podczas jesieni 2012 roku odnotowano rekordową ilość kozic tatrzańskich (został pobity wcześniejszy rekord z 1964 roku). 🙂 Najwięcej kozic ginie zimą – niestety część z nich nie daje rady przetrwać długiej i ostrej tatrzańskiej zimy, która nieraz jeszcze w czerwcu wyraźnie daje znać o sobie. Jednak w ostatnich latach rodziło się dużo młodych osobników, dzięki czemu pojawił się ten pozytywny trend.

Niewątpliwie spośród wszystkich przedstawicieli tatrzańskiej fauny, ilość kozic jest najbardziej precyzyjnie monitorowana. Współcześnie dwa razy w roku odbywają się specjalne akcje liczenia tych zwierząt po obu stronach Tatr – liczenie „jesienne” i „wiosenne”. Wspomniane tzw. „wiosenne” liczenie przeprowadza się zazwyczaj w czerwcu lub w lipcu. Sprawdzanie ilości kozic we współpracy ze Słowakami odbywa się już od 1957 roku. Dawniej przeprowadzane było tylko raz w roku – głownie w okresie jesiennym, zaś pierwsze dodatkowe liczenie „wiosenne” pojawiło się dopiero w czerwcu 2000 roku. Przy czym liczenia nie udało się zorganizować w latach: 1979, 1981, 1985, 1987 i 1997.

Wybrane wyniki liczenia kozic tatrzańskich:

  • Jesień 1964 -> 1072 kozice;
  • Jesień 1999 -> 241 kozic (w tym 69 w Polsce);
  • Jesień 2000 -> 220 kozic;
  • Jesień 2002 -> 300 kozic (w tym 84 w Polsce);
  • Jesień 2006 -> 586 kozic (w tym 108 w Polsce);
  • Jesień 2008 -> 770 kozic (w tym 170 w Polsce);
  • Jesień 2010 -> 841 kozic (w tym 142 w Polsce);
  • Jesień 2011 -> 929 kozic (w tym 224 w Polsce);
  • Lipiec 2012 -> 950 kozic (w tym 275 w Polsce);
  • Październik 2012 -> 1096 kozic (w tym 286 w Polsce);
  • Czerwiec 2013 -> 963 kozice (w tym 273 w Polsce);
  • Październik 2013 -> 1186 kozic (w tym 314 w Polsce);
  • Październik 2014 -> 1389 kozic (w tym 371 w Polsce).

-> Krótki filmik o kozicach (Dolina Jaworowa – lipiec 2011; autor: Krzysztof Cetnar):

Galeria (17 zdjęć):

-> Więcej o tatrzańskiej faunie…
-> O Tatrach

5 myśli w temacie “Kozica tatrzańska”

  1. Ech, Ja jeszcze nie miałam szczęścia natrafić na kozicę w Tatrach, za to na świstaki w okolicy Doliny Pięciu Stawów Polskich – bardzo często 😀 Pozdrawiam miłośnika gór!

  2. A ja natrafiłem na 3 młode kozice w drodze do Giewontu byłem od nich na 2 metry (nie bały się tylko żarły trawe)
    Wrażenia były SUPER

    1. Czasem faktycznie można liczyć na bliskie spotkania z kozicami (zwłaszcza gdy się zachowa spokój). Np. w ostatnią środę (17 lipca) byłem sam na Przełęczy pod Kopą i spotkałem tam kilka kozic, w tym 1 młoda kozica obserwowała mnie z odległości kilkudziesięciu metrów. Stałem w miejscu i cicho również ją obserwowałem. Po chwili kozica weszła na szlak i przeszła tuż obok mnie… 🙂 Pozdrawiam i życzę kolejnych spotkań z kozicami.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s